Jakie zioła na nadciśnienie - co naprawdę działa

Pytanie o zioła pada w gabinecie bardzo często, zwykle z nadzieją, że napar albo suplement pozwoli uniknąć tabletek. Część roślin rzeczywiście ma udokumentowany, choć umiarkowany wpływ na ciśnienie. Inne działają tylko pośrednio, a kilka popularnych ziół potrafi ciśnienie wręcz podnieść albo osłabić działanie leków. Poniżej przegląd tego, co wiadomo z badań, oraz jasna granica, za którą zioła przestają wystarczać.

Co zioła realnie mogą przy nadciśnieniu

Skala ma znaczenie. Pojedynczy lek na receptę obniża ciśnienie skurczowe przeciętnie o około 8-10 mmHg, a leczenie skojarzone dwoma czy trzema substancjami jeszcze mocniej. Zioła dają zwykle kilka mmHg, i to pod warunkiem systematycznego stosowania. To cenny dodatek, porównywalny z ograniczeniem soli, ale przy rozpoznanym nadciśnieniu tętniczym fundamentem pozostaje terapia prowadzona przez lekarza.

Czosnek - zioło z najlepszymi dowodami

Czosnek zawdzięcza działanie związkom siarkowym, przede wszystkim allicynie, które rozszerzają naczynia i poprawiają ich elastyczność. W metaanalizach badań klinicznych standaryzowane preparaty czosnku obniżały ciśnienie skurczowe u osób z nadciśnieniem średnio o około 7-9 mmHg, przy prawidłowym ciśnieniu efekt był niewielki albo żaden. W badaniach stosowano najczęściej dawki odpowiadające 600-1200 mg sproszkowanego czosnku na dobę lub wyciąg z czosnku dojrzewającego.

W kuchni rozsądnym wsparciem jest 1-2 ząbki świeżego czosnku dziennie, najlepiej rozgniecionego kilka minut przed zjedzeniem, bo wtedy powstaje najwięcej allicyny. Dwie uwagi praktyczne: czosnek w większych ilościach działa przeciwpłytkowo, więc jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe albo czeka Cię operacja, powiedz o suplementach lekarzowi. U części osób wywołuje też zgagę i dolegliwości żołądkowe.

Głóg - tradycyjnie na serce i krążenie

Kwiatostan i liść głogu to jedno z najstarszych ziół stosowanych w łagodnych dolegliwościach sercowo-naczyniowych. Zawarte w nim flawonoidy i procyjanidyny rozszerzają naczynia wieńcowe i działają łagodnie uspokajająco. Europejska Agencja Leków klasyfikuje głóg jako tradycyjny produkt ziołowy, czyli taki, którego stosowanie opiera się głównie na długoletniej praktyce.

Jeśli chodzi o samo ciśnienie, badania są małe i niejednoznaczne. W pojedynczych próbach klinicznych obserwowano niewielki spadek ciśnienia rozkurczowego po około 3-4 miesiącach stosowania wyciągu, inne badania nie potwierdziły efektu. Głóg bywa więc sensownym dodatkiem, zwłaszcza u osób, u których ciśnienie rośnie przy stresie, ale nie jest lekiem na nadciśnienie. Przy chorobie serca lub jednoczesnym przyjmowaniu leków nasercowych skonsultuj jego stosowanie z lekarzem, bo może nasilać działanie preparatów obniżających ciśnienie.

Hibiskus i inne zioła wspomagające

Napar z kwiatów hibiskusa ma zaskakująco dobre dane. W badaniach klinicznych 2-3 filiżanki dziennie obniżały ciśnienie skurczowe o około 5-7 mmHg w porównaniu z placebo. Napar jest wyraźnie kwaśny, więc przy refluksie i wrażliwym żołądku lepiej pić go po posiłku, a w ciąży nie zaleca się większych ilości.

Melisa, waleriana czy lawenda nie obniżają ciśnienia bezpośrednio, ale pomagają wyciszyć się wieczorem i lepiej spać, a przewlekły stres i niedosypianie utrzymują ciśnienie na wyższym poziomie. Z kolei pokrzywa, skrzyp polny i liść brzozy działają łagodnie moczopędnie. Brakuje dowodów, że trwale obniżają ciśnienie, i nie zastępują diuretyków przepisywanych na receptę. Nie łącz ich na własną rękę z lekami odwadniającymi ani nie stosuj przy chorobach nerek bez konsultacji.

Zioła, na które trzeba uważać przy nadciśnieniu

Nie każde zioło jest przy nadciśnieniu neutralne. Lukrecja, obecna w herbatkach na trawienie i w słodyczach, zawiera glicyryzynę, która zatrzymuje sód, wypłukuje potas i przy regularnym spożyciu potrafi wyraźnie podnieść ciśnienie. Żeń-szeń u części osób również je podnosi, podobnie jak guarana i inne preparaty z dużą ilością kofeiny, popularne w spalaczach tłuszczu i suplementach na energię.

Osobny problem to dziurawiec. Przyspiesza on rozkład wielu leków w wątrobie i może obniżać stężenie między innymi blokerów kanału wapniowego, takich jak amlodypina. Jeśli leczysz się na nadciśnienie, każdy nowy suplement ziołowy wymieniaj podczas wizyty tak samo jak leki, również przy konsultacji online.

Ile realnie dają zioła

Wartości orientacyjne z badań o różnej jakości. Efekt zależy od preparatu, dawki i regularności stosowania.

Kiedy zioła nie wystarczą i potrzebna jest recepta

Granicę wyznaczają pomiary. Jeśli mimo kilku tygodni zdrowego stylu życia i ziół ciśnienie w domowych pomiarach utrzymuje się na poziomie 135/85 mmHg lub wyższym (albo 140/90 mmHg i więcej w gabinecie), potrzebna jest konsultacja lekarska i zwykle leki na nadciśnienie. Wartości rzędu 180/110 mmHg z bólem głowy, dusznością czy zaburzeniami widzenia to wskazanie do pilnej pomocy, a nie do parzenia naparu. Zioła mają sens jako dodatek do leczenia, nigdy jako powód, by odstawić przepisane tabletki, bo po przerwaniu terapii ciśnienie zwykle wraca bez żadnych objawów.

Najczęstsze pytania