Bisoprolol a tętno - jak wpływa na puls

Wiele osób, które zaczynają brać bisoprolol, zauważa, że ich puls jest niższy niż wcześniej, i zastanawia się, czy to normalne. Krótka odpowiedź brzmi: tak, zwolnienie tętna to jeden z głównych mechanizmów, dzięki którym lek chroni serce i obniża ciśnienie. Warto jednak wiedzieć, gdzie leży granica między pożądanym a zbyt wolnym tętnem i kiedy zgłosić się do lekarza.

Dlaczego bisoprolol zwalnia serce

Bisoprolol należy do wybiórczych beta-blokerów. W spoczynku i podczas wysiłku to adrenalina i noradrenalina pobudzają serce do szybszej pracy poprzez receptory beta. Lek zajmuje te receptory i wycisza ich reakcję, dlatego serce nie rozpędza się tak łatwo. Ten sam mechanizm, który zwalnia puls, zmniejsza pracę serca i chroni je u osób z chorobą wieńcową, po zawale oraz w niewydolności serca.

O ile spada tętno przy bisoprololu

Skala zwolnienia zależy od dawki i od tego, jak szybkie było tętno przed leczeniem. U wielu osób puls spoczynkowy spada o kilkanaście uderzeń na minutę i ustala się w okolicach 55 do 65 uderzeń na minutę. Im wyższa dawka, tym efekt zwykle mocniejszy, dlatego w niewydolności serca lek zaczyna się od bardzo małej dawki 1,25 mg i zwiększa powoli, kontrolując tętno na każdym etapie.

Warto pamiętać, że tętno naturalnie się waha. Rano bywa niższe, po kawie, stresie czy wysiłku wyższe. Dlatego jeden niski pomiar nie oznacza od razu problemu, liczy się trend z kilku dni mierzonych w podobnych warunkach.

Jaki puls przy bisoprololu jest bezpieczny

Prawidłowe tętno spoczynkowe u dorosłego to zwykle 60 do 100 uderzeń na minutę. Przy beta-blokerze wartości nieco niższe są nie tylko dopuszczalne, ale często pożądane.

W stabilnej chorobie wieńcowej i niewydolności serca lekarze często celowo dążą do tętna spoczynkowego około 55 do 60 uderzeń na minutę, bo takie serce pracuje oszczędniej. Kluczowe słowo to samopoczucie: jeśli przy tętnie 55 czujesz się dobrze, zwykle jest to wartość docelowa, a nie powód do niepokoju. Ostateczną granicę bezpieczeństwa dla konkretnej osoby wyznacza lekarz, biorąc pod uwagę stan serca, inne leki i choroby.

Kiedy zwolnione tętno staje się groźne

O bradykardii mówimy, gdy serce bije wolno. Sama niska liczba nie jest jeszcze problemem, groźne staje się dopiero wolne tętno, które daje objawy niedostatecznego ukrwienia organizmu. Zgłoś się do lekarza, jeśli tętno spoczynkowe spada poniżej 50 uderzeń na minutę, a zwłaszcza gdy pojawiają się:

• zawroty głowy, uczucie oszołomienia lub wrażenie, że zaraz zemdlejesz;
• nagłe osłabienie i silne zmęczenie bez wyraźnej przyczyny;
• duszność, gorsza tolerancja wysiłku niż zwykle;
• uczucie zatrzymywania się serca lub bardzo nierówny puls.

Co robić przy zbyt wolnym tętnie

Jeśli tętno jest wyraźnie za niskie lub daje objawy, decyzję o dalszym postępowaniu podejmuje lekarz. Może zmniejszyć dawkę, zmienić porę przyjmowania leku albo, przy złej tolerancji, rozważyć inny preparat. Czasem powodem wolnego tętna jest połączenie bisoprololu z innym lekiem zwalniającym serce, na przykład niektórymi blokerami wapnia typu werapamil, i wtedy problemem jest interakcja, a nie sam beta-bloker.

Najważniejsze, czego nie robić: nie odstawiaj bisoprololu nagle, nawet jeśli tętno wydaje Ci się za wolne. Gwałtowne przerwanie beta-blokera wywołuje efekt z odbicia, czyli szybkie przyspieszenie serca i skok ciśnienia. Bezpieczne zakończenie leczenia to zawsze stopniowe zmniejszanie dawki pod kontrolą lekarza. Piszemy o tym szerzej w tekście o tym, jak bezpiecznie odstawić bisoprolol.

Jak prawidłowo mierzyć tętno

Rzetelny pomiar jest ważniejszy niż to, co pokazuje jeden przypadkowy odczyt. Kilka prostych zasad:

• Mierz w spoczynku, po co najmniej kilku minutach spokojnego siedzenia
• Rób pomiar o stałej porze, najlepiej rano przed przyjęciem tabletki
• Policz uderzenia przez pełną minutę albo użyj ciśnieniomierza, który podaje tętno
• Zapisuj wyniki razem z ciśnieniem, aby lekarz widział trend

Domowe ciśnieniomierze automatyczne zwykle wyświetlają tętno obok ciśnienia, co ułatwia kontrolę. Pojedyncze wahania są normalne, dlatego lekarza interesuje przede wszystkim powtarzalny obraz z kilku dni, a nie jeden niski lub wysoki wynik.

Tętno podczas wysiłku i codziennej aktywności

Bisoprolol tłumi nie tylko tętno spoczynkowe, ale też przyspieszanie serca podczas wysiłku. To znaczy, że na spacerze, treningu czy pod górkę puls rośnie wolniej i osiąga niższe wartości niż bez leku. Dlatego osoby aktywne fizycznie nie powinny oceniać intensywności ćwiczeń wyłącznie po liczbie uderzeń serca, bo tradycyjne wzory na tętno maksymalne przestają pasować. Lepszym wskaźnikiem jest samopoczucie, oddech i to, czy jesteś w stanie swobodnie rozmawiać w trakcie ruchu. Umiarkowana aktywność jest przy nadciśnieniu wskazana, warto tylko zaczynać spokojnie i nie forsować się w pierwszych dniach po zmianie dawki.

Najczęstsze pytania